A historia de Val do Dubra dende a mirada de Eutropio Rodríguez

Eutropio Rodríguez, coñecido como Chicho, naceu en Santiago de Compostela, pero a súa historia está fondamente enraizada en Val do Dubra onde viviu de cativo e onde reside actualmente.

Dende ben rapaz, se había unha xuntanza, alí estaba el coa cámara. O carácter social é a temática principal da súa fotografía. Para Eutropio, a cultura, a tradición e a vida comunitaria teñen no rural o seu epicentro. “O vivir na vila fai que lle deas máis importancia ao que pasa na aldea”, explica. Considera que as tradicións do rural son moi diferentes ás da cidade, máis globalizada e homoxénea: “Realmente onde se move o mundo e onde está a importancia cultural e patrimonial é na aldea. A xente da cidade nunca viu unha vaca”.

Esa reflexión non é só unha provocación, senón unha constatación. Durante a súa formación en Nova York, viviu unha escena que o marcou profundamente. No metro, unha muller levaba unha bolsa dunha boutique cunha vaca debuxada. Ao seu lado ía un neno. “Sabes o que é iso?”, preguntoulle ela. “É unha vaca”, respondeu o pequeno. “E víchela algunha vez?”. “Non, pero sei o que é”. Aquel diálogo fíxolle pensar na súa propia infancia, vendo pasar as vacas por diante da casa. “A vida dese neno non é a que tiven eu”, reflexiona orgulloso de ser un neno de aldea.

Para Eutropio, un bo traballo fotográfico nace nos momentos de inflexión: “Cando a comunidade que fotografías está nun punto de cambio”. Dende moi novo chamoulle a atención o que había ao seu arredor, xa que intuía que ese mundo podía desaparecer nalgún momento, e sentiu a necesidade de rexistralo. É así como ademais de fotografar tamén documentou o que aconteceu en Val do Dubra e en moitos outros lugares próximos.

Un dos seus traballos máis destacados é unha serie en branco e negro sobre a matanza do porco, realizada ao longo de varios anos. Fotografou o proceso completo na casa de Flora, a súa veciña. Un documento visual que explica non só unha tradición, senón unha maneira de vivir e de entender as relacións entre as xentes. Entre as milleiras de imaxes que leva feitas, esta serie ocupa un lugar especial.

Outro dos momentos clave que captou foi a véspera de San Xoán, co son da pandeireta e a xente reunida arredor do lume. Tamén o traballo do campo, que sempre lle gustou especialmente. Hai, porén, unha fotografía que nunca chegou a facer: a recollida do estrume no carro de vacas: “Esa imaxe bótoa en falta”.

O seu pai era un gran afeccionado á fotografía. Cando Eutropio comezou a formarse de maneira profesional, decatouse do legado que adquirira sen decatarse. “Tiña o mestre na casa”, afirma.

Formouse en Nova York — a onde volverá nunhas semanas a presentar o seu libro “As Xeneralas do Ulla”—, unha experiencia que cualifica de marabillosa para un fotógrafo xa que aquela cidade ensinoulle a ver dende múltiples perspectivas. Mais a técnica non o é todo. “Ser fotógrafo é unha forma de estar”. Di que é fotógrafo as 24 horas do día, porque sempre está vendo imaxes e relacionando o que sucede coa fotografía. “É a mellor escusa: cando pasa algo, ti como fotógrafo tes o permiso implícito de ir á primeira fila e mirar”.

Ao longo da súa traxectoria, tamén destaca o privilexio de coñecer e retratar persoas, coma os músicos e pandeireteiras, de renome. Eses encontros permitíronlle entender a vida a través dos ollos doutras persoas. “Os fotógrafos son como os escribas de Exipto”, di. Intentan pasar desapercibidos mentres observan e deixan constancia do que sucede.

A historia de Val do Dubra está marcada pola festa e polo traballo comunitario, pola esfolla, polo San Xoán, o Entroido… polas reunións espontáneas que constrúen identidade. Cando amigos seus de Nova York visitan a zona, descobren algo que alá non teñen. É entón cando Eutropio reafirma o valor da aldea e do que a rodea.

Propuxémoslle volver á infancia e dinos, que se tivese que falar co Eutropio neno, diríalle que traballase máis, que viaxase máis… 

Eutropio Rodríguez non fotografía só escenas; fotografía pertenza dun xeito que di “universal, a foto non precisa ser explicada”. A súa obra é un arquivo emocional de Val do Dubra, unha maneira de dicir que a historia dunha comunidade merece ser contada dende dentro. Nun tempo de cambios acelerados, a súa cámara segue atenta, consciente de que cada imaxe pode ser a última testemuña dun mundo que evoluciona.