A cheminea da Tilleira, memoria de Val do Dubra

A última xornada de traballo na parte superior da cheminea da Telleira de Bembibre deixou unha imaxe difícil de repetir. Hugo Juncal, suspendido a varios metros do chan, remataba os labores de restauración na parte superior desta obra de 25 metros de altura. Eutropio Rodríguez, preparaba a cámara. O fotógrafo dubrés levaba días fotografando a cheminea cunha curiosa cámara de solarigrafía construída con latas e aquel era precisamente o último día dos traballos. Non quería perder a oportunidade de inmortalizar o momento: “cando vexas algo que está pasando, para daquela, mañá xa terá pasado ou cambiará”.

A fotografía amosa a Hugo xunto ao gran fuste de ladrillo, concentrado nunha tarefa minuciosa: aplicar unha pasta nas xuntas mediante unha cánula, soprando para introducir o material no punto exacto. Desde o chan, o traballo apenas se percibe. Desde a perspectiva de Eutropio, en cambio, a escena revela a dimensión da intervención e, sobre todo, a relación entre un traballador e unha estrutura con máis dun século de historia.

Para Hugo, ademais, aquela cheminea tiña algo familiar.

Na casa na que se criou, en Bueu, había outra cheminea, a de Massó, que formou parte da súa infancia. Hugo medrou vendo aquela estrutura e lembrando as intervencións que se fixeron nela. Co tempo, aquela experiencia deixou unha pegada na súa maneira de entender o patrimonio.

A súa formación estaba ligada á filosofía e á montaña, pero acabou aplicando eses coñecementos para incorporarse á construción, coma seu pai. A experiencia coa montaña, especialmente a habelencia coas cordas e o traballo en altura, convertéronse nunha ferramenta profesional. 

Hugo concibe a restauración desde esa combinación. Antes de modificar algo, hai que entender como se construíu, por que se fixo daquela maneira e que se pode aproveitar. A súa intención é restaurar e optimizar as solucións existentes antes que substituílas por outras novas, coa delicadeza, esforzo, estudo e amor que iso conleva.

Na Telleira tivo que aplicar esa filosofía nun traballo delicado. Os técnicos detectaran unha fenda na parte superior da cheminea provocada por un raio e recomendaron reforzar a estrutura. A intervención incluíu a instalación de dous pararraios e de catro aneis para asegurar esa delicada zona.

A altura obrigou a combinar maquinaria e técnicas específicas de acceso. Houbo tamén contratempos cos equipos e foi necesario retirar un niño de velutinas coa colaboración de Protección Civil de Val do Dubra. Finalmente, e malia a complicación pola xestión da altura, completouse a intervención na parte superior sen alterar a esencia da cheminea.

E mentres Hugo estaba arriba coidando da cheminea malia os contratempos, Eutropio miraba, observaba coa particular ollada do fotógrafo. Hugo viu tanta ilusión en Eutropio que non dubidou en facilitarlle a subida para pechar o ciclo.

O dubrés leva anos seguindo a cheminea da Telleira, unha das grandes referencias da paisaxe do Val do Dubra. Nos días previos estivera experimentando novas maneiras de fotografar un elemento que, precisamente por ser tan coñecido, pode acabar pasando desapercibido. O último día dos traballos, cando Hugo estaba rematando a súa intervención, Eutropio achegouse alí fascinado e partícipe.

A oportunidade era única: fotografar a cheminea durante unha intervención que non volvería repetirse, de feito foi a última subida á cheminea ou “o coloso”, como lle chama Eutropio.

O resultado é unha fotografía na que parecen atoparse dous oficios.

Hugo toca a historia.

Eutropio rexístraa. O fotógrafo dubrés garda un legado da memoria que pode contemplarse en http://WWW.eutropio.com.

Un traballa sobre os ladrillos; o outro conserva o instante nunha imaxe.

A cheminea é unha das pezas máis recoñecibles do patrimonio industrial de comezos do século XX en Val do Dubra e testemuña do paso dunha sociedade tradicional e campesiña cara a unha realidade industrial. A súa conservación é tamén unha maneira de manter visible esa historia.

A intervención na parte superior forma parte da rehabilitación do conxunto da Telleira, que inclúe os edificios, o acondicionamento da contorna e a execución do paso ata o camiño da depuradora. A actuación está practicamente rematada, á espera de pequenos traballos interiores, melloras no alumeado exterior e o axardinamento.

Pero quizais a imaxe de Eutropio quede como unha das mellores formas de contar este último capítulo. Unha imaxe, memoria dos dubreses e dubresas.